ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΡΚΟΥΛΑΣ



Uncategorized

“Η κρίση, το Brexit και η… kolotoumba”

ΗΜ/ΝΙΑ:

Η κρίση, το Brexit και η… kolotoumba

Όσοι πιστεύουν στην προστιθέμενη αξία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μπορούν πλέον, μετά από αρκετά χρόνια, να γιορτάσουν την εφετινή «ημέρα της Ευρώπης» με μεγαλύτερη αισιοδοξία για το μέλλον. Σίγουρα η Ε.Ε. έχει ακόμα μπροστά της μεγάλες προκλήσεις και αρκετές ανοιχτές πληγές. Μπορεί η ευρωζώνη να έχει ξεφύγει οριστικά από την χειρότερη κρίση της ιστορίας της και να έχει ήδη διανύσει – με εξαίρεση την Ελλάδα- μια τριετία ανάπτυξης, μείωσης της ανεργίας και σταθεροποίησης, αλλά παλιά και νέα προβλήματα και προκλήσεις διαφαίνονται στον ορίζοντα. Το μεταναστευτικό, η τρομοκρατία, η ολοκλήρωση ενός συμφωνημένου Brexit, η αντιμετώπιση λαϊκιστικών και αυταρχικών εκτροπών σε ορισμένα κράτη-μέλη, οι διατλαντικές σχέσεις και το διεθνές εμπόριο την εποχή Τράμπ, θα είναι μερικά από τα ζητήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η Ε.Ε τα επόμενα χρόνια.

Υπάρχουν όμως και οι θετικές εξελίξεις που επιτρέπουν αισιοδοξία για την πορεία της Ευρώπης. Η κρίση της ευρωζώνης οδήγησε στη δημιουργία νέων μηχανισμών θωράκισης της νομισματικής Ένωσης. Η επικείμενη αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας  αποτελεί ένα αναμφισβήτητο πλήγμα για την Ένωση, ανοίγει όμως την προοπτική συνεργειών μεταξύ των κρατών μελών που μέχρι τώρα προσέκρουαν στη βρετανική άρνηση, ιδίως στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Το μεγαλύτερο όμως όφελος για την Ευρώπη είναι η συνειδητοποίηση από μεγάλο μέρος της κοινωνίας ότι οι μαγικές λύσεις που υπόσχονται οι διάφοροι δημαγωγοί όχι μόνο δεν υπάρχουν, αλλά μπορεί αντί να επιλύσουν τα υπαρκτά προβλήματα να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη οπισθοδρόμηση͘͘∙ ό,τι ακριβώς συνέβη στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια.

Οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεχίζουν να ανησυχούν για το μέλλον τους  και να φοβούνται την απώλεια κατακτήσεων που είχαν θεωρηθεί αυτονόητες: όπως το κοινωνικό κράτος, η εσωτερική ασφάλεια, η ευημερία και το δικαίωμα στη δουλειά. Είναι οι φόβοι που θέριεψαν την περίοδο της κρίσης και πότισαν στην Ελλάδα και την Ευρώπη τον αντιευρωπαϊκό λαϊκισμό. Ας μην κρυβόμαστε: η Ευρώπη δεν έχει ακόμα δώσει πειστικές απαντήσεις σε πολλά από αυτά τα προβλήματα. Το επιχείρημα που χρησιμοποίησαν  κατά κόρον οι κάθε λογής εχθροί της Ευρώπης  είναι απλοϊκό και ελκυστικό: αφού η Ευρώπη δεν βρίσκει λύσεις, να την καταργήσουμε. Απέκρυψαν όμως δυο σημαντικές αλήθειες: πρώτον, ότι πολλές από τις κατακτήσεις των τελευταίων δεκαετιών δεν θα είχαν επιτευχθεί χωρίς την ΕΕ και δεύτερον, και σημαντικότερο, απέκρυψαν ότι πολλά από τα οξυμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Ευρωπαίοι πολίτες θα είχαν προκύψει ούτως ή άλλως, με ή χωρίς Ευρώπη∙ και ότι αν έχουμε κάποια πιθανότητα να τα αντιμετωπίσουμε με επιτυχία, είναι μόνο μέσα από ευρωπαϊκές δράσεις και πολιτικές.

Σήμερα όλο και περισσότεροι πολίτες αναγνωρίζουν ότι η Ευρώπη δεν είναι το πρόβλημα αλλά αντίθετα είναι μέρος της λύσης. Η πρωτόγονη  προπαγάνδα «για όλα φταίνε οι Βρυξέλλες» μπορεί να χρησιμοποιήθηκε σαν εφαλτήριο για την πολιτική ανάδειξη δημαγωγών, οι πολίτες όμως γίνονται όλο και πιο επιφυλακτικοί σε όσους προσφέρουν μαγικές λύσεις. Η αντιευρωπαϊκή ψήφος των βρετανών στο δημοψήφισμα για το Brexit στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό σε αβάσιμα στοιχεία και επιχειρήματα. Η ιδεοληπτική διαχείριση της κρίσης από το ΣΥΡΙΖΑ το 2015 και τελικά η ελληνική kolotoumba συνέβαλε αποφασιστικά στην απομυθοποίηση παρόμοιων ανερμάτιστων κινημάτων σε άλλες χώρες, όπως η Ισπανία και η Γαλλία.

Το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης έχει ήδη κερδίσει μια περίοπτη θέση στην ιστορία έχοντας επιτύχει τον πρωταρχικό του στόχο: την εδραίωση της ειρήνης μεταξύ των λαών που την απαρτίζουν∙ ειρήνη όχι μόνο με την έννοια της απουσίας πολέμου αλλά της στενής συνεργασίας των λαών. Η Ε.Ε. αποτελεί την πιο επιτυχημένη προσπάθεια περιφερειακής συνεργασίας στη σύγχρονη ιστορία, το πιο επιτυχημένο σχέδιο ειρήνης που δεν βασίζεται στην επιβολή του ισχυρότερου και τον εξαναγκασμό αλλά στην ελεύθερη βούληση των λαών και των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων. Οι Βρυξέλλες δεν είναι ούτε η Ρώμη της αυτοκρατορικής περιόδου ούτε η Μόσχα της σοβιετικής επικυριαρχίας.

Η Ε.Ε. αποτελεί παράλληλα σημαντικό θεματοφύλακα της φιλελεύθερης δυτικής δημοκρατίας: του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ελευθερίας του λόγου, της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης. Η προστασία αυτών των κατακτήσεων, που άνθισαν στην ευρωπαϊκή ήπειρο αλλά έχουν πλέον γίνει πανανθρώπινες, αποτελεί την πεμπτουσία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Οποιουδήποτε είδους αυταρχισμός ή ολοκληρωτισμός είναι απολύτως ασύμβατος με την ευρωπαϊκή ιδέα. Για το λόγο αυτό, όπως έχουμε διαπιστώσει και στη χώρα μας, οι πάσης φύσεως εραστές ολοκληρωτικών ιδεολογιών μισούν την Ευρώπη. Η διαφύλαξη και η προώθηση της δημοκρατίας αποτελεί στρατηγικό στόχο της Ε.Ε., ειδικά σήμερα που αυταρχικές πολιτικές ριζώνουν σε γειτονικές μας χώρες όπως η Ρωσία και η Τουρκία και που οι ΗΠΑ διανύουν μια δύσκολη περίοδο πολιτικών και ιδεολογικών ανακατατάξεων.

Η «Ημέρα της Ευρώπης» είναι και για εμάς στην Ελλάδα μια ευκαιρία να αναλογισθούμε τη δική μας πορεία και προοπτική. Ζήσαμε επί χρόνια την ομαδική παράκρουση μιας μονοσήμαντης εξήγησης της κρίσης, «για όλα φταίει η Ευρώπη και το Μνημόνιο» ή μιας αρρωστημένης συνωμοσιολογίας «οι Γερμανοί θέλουν να μας τιμωρήσουν ή να μας αγοράσουν» που αποπροσανατόλισε τη χώρα και δηλητηρίασε τους πολίτες. Η παράνοια της διπλής γλώσσας και της απόκρυψης της αλήθειας έφθασε βέβαια στο απόγειο το 2015 με την παλαβή διαπραγμάτευση και το δημοψήφισμα που μας έφερε  πολύ κοντά σε μια εθνική τραγωδία εξόδου όχι μόνο από το ευρώ αλλά από την Ε.Ε.  Όλα αυτά καθυστέρησαν την έξοδο από την κρίση και αύξησαν θεαματικά το κόστος εξόδου. Υπάρχει όμως και η θετική πλευρά αυτής της απίστευτης περιπέτειας: κανείς πολιτικός δεν θα τολμούσε να οδηγήσει την Ελλάδα σήμερα σε μια καταστροφική πορεία σύγκρουσης με την Ε.Ε. όπως παραλίγο να συμβεί το 2015. Η Ευρώπη φρονηματίζει ακόμα και τσαρλατάνους.